จะต้องปฏิบัติตาม
“ระเบียบฯ”ที่ออกโดยกระทรวงอื่นหรือไม่(2)
ตามที่ผู้อ่านท่านหนึ่งกรุณาสอบถามการปฏิบัติตามระเบียบ/
ประกาศ/ข้อบังคับฯซึ่งออกโดยกระทรวงอื่นที่ไม่ใช่กระทรวงกลาโหม
มีปัญหาว่าหากในระเบียบนั้นมีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับเรา(บุคคลหรือหน่วยงานใน กห.)
เช่นนี้เราจะต้องปฏิบัติตามหรือไม่อย่างไร
ผู้เขียนจึงได้นำเสนอในฉบับที่แล้วถึง การจัดลำดับชั้นหรือศักดิ์ของกฎหมาย และกล่าวถึง
ข้อแตกต่างของ“อนุบัญญัติ”และ“ระเบียบปฏิบัติภายใน”ว่า
“อนุบัญญัติ” ได้แก่ ระเบียบ/ ประกาศ/ข้อบังคับ
และกรณีเรียกชื่ออย่างอื่น ทั้งหมดนี้ที่ออกโดยอาศัยอำนาจของ “กฎหมาย”(พระราชบัญญัติ /พระราชกำหนด /พระราชกฤษฎีกา/ กฎกระทรวง)
“ระเบียบปฏิบัติภายใน” หรือ“ระเบียบภายใน” ได้แก่ คำสั่ง /ระเบียบ และกรณีเรียกชื่ออย่างอื่น จะออกโดยอาศัยอำนาจตาม”อนุบัญญัติ”หรือไม่ก็ได้ ที่สำคัญคือออกโดยไม่ได้อาศัยอำนาจของ “กฎหมาย”
“ระเบียบปฏิบัติภายใน” หรือ“ระเบียบภายใน” ได้แก่ คำสั่ง /ระเบียบ และกรณีเรียกชื่ออย่างอื่น จะออกโดยอาศัยอำนาจตาม”อนุบัญญัติ”หรือไม่ก็ได้ ที่สำคัญคือออกโดยไม่ได้อาศัยอำนาจของ “กฎหมาย”
สำหรับ“ระเบียบปฏิบัติภายใน”เป็นเรื่องภายในกระทรวง
ทบวง กรม หรือหน่วยราชการใดโดยเฉพาะ และเมื่อออกโดยไม่ได้อาศัยอำนาจของ
“กฎหมาย” ฉะนั้นคนหรือหน่วยงานภายนอกจึงไม่จำต้องปฎิบัติตาม
จะมีปัญหาตรง“อนุบัญญัติ”เท่านั้น ที่ว่าหน่วยงานอื่นที่ไม่ใช่หน่วยงานตามชื่อของอนุบัญญัติจะต้องปฏิบัติตาม“อนุบัญญัติ”นั้น หรือไม่ ซึ่งได้กล่าวไว้บ้างแล้ว
ฉบับนี้ผู้เขียนจึงขอสรุปสิ่งที่เราจะต้องพิจารณาดังนี้คือ
1) พิจารณาว่า
ระเบียบ/ ประกาศ/ข้อบังคับฯเป็นเรื่องการสั่งการเพื่อปฏิบัติเป็นการภายในกระทรวง
ทบวง กรม หรือหน่วยราชการใดโดยเฉพาะหรือไม่ ถ้าเป็น ก็ถือว่าเป็น“ระเบียบปฏิบัติภายใน”ที่ไม่ผูกพันหน่วยงานหรือบุคคลนอกกระทรวงฯ หน่วยงานหรือบุคคลดังกล่าวจึงไม่จำต้องปฎิบัติตาม
2)
พิจารณาว่า ในระเบียบ/ ประกาศ/ข้อบังคับฯของหน่วยงานนั้น
มีข้อความที่ระบุว่าการที่ออกมาระเบียบฯได้ก็โดยอาศัยอำนาจตาม “กฎหมาย”(พระราชบัญญัติ /พระราชกำหนด /พระราชกฤษฎีกา/ กฎกระทรวง)ใดหรือไม่ ถ้ามี ก็ถือได้ว่าไม่ใช่“ระเบียบปฏิบัติภายใน”
แต่เป็น“อนุบัญญัติ” ที่ได้รับการมอบอำนาจมาจากฝ่ายนิติบัญญัติ
มีศักดิ์เป็น“กฎหมาย”ที่ฝ่ายนิติบัญญัติออกโดยอ้อม หน่วยงานหรือบุคคลนอกกระทรวงฯจะต้องปฎิบัติตามด้วย
3) ถ้าในระเบียบ/
ประกาศ/ข้อบังคับฯของหน่วยงานใด ไม่มีข้อความที่ระบุว่าที่ออกมาโดยอาศัยอำนาจตาม “กฎหมาย”(พระราชบัญญัติ /พระราชกำหนด /พระราชกฤษฎีกา/ กฎกระทรวง)ใด
เราจะต้องไล่ย้อนขึ้นไปตามลำดับตามชั้นหรือศักดิ์ของกฎหมาย ตรวจสอบดูว่ามี“กฎหมาย”ฉบับใดให้อำนาจกระทรวง
ทบวง กรม หรือหน่วยราชการใดไปออกกฎหมายลูกได้หรือไม่ ถ้ามี ถือว่าเป็น“อนุบัญญัติ” เช่นเดียวกรณีข้อ 2) ที่หน่วยงานหรือบุคคลนอกกระทรวงฯจะต้องปฎิบัติตาม
แต่ถ้าไม่มี ถือว่าเป็น“ระเบียบปฏิบัติภายใน”เช่นกรณีข้อ 1) ที่หน่วยงานหรือบุคคลนอกกระทรวงฯไม่จำต้องปฎิบัติตาม
4) นับตั้งแต่กฎกระทรวงไล่ย้อนขึ้นไปจนถึงรัฐธรรมนูญ
ไม่ว่าชื่อจะระบุว่าเป็นของกระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยราชการใด ถือว่าเป็น กฎหมาย ที่ทุกคนต้องปฏิบัติตาม
อนึ่ง ผู้เขียนต้องขออภัยที่ไม่ได้ยกตัวอย่างประกอบ
แต่ถ้าท่านใดเป็นผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับกฎ ระเบียบฯ คงเข้าใจได้ไม่ยากนัก ฉบับหน้าจะขอนำเรื่องเข้าใจง่ายใกล้ตัวมาเสนอต่อไป
สวัสดีครับ
